Bản Sonata ánh trăng – Khi Beethoven tỏ tình

Nhờ cảm hứng từ tình yêu mà tuyệt tác Sonata ánh trăng của Beethoven đã trở thành bản sonata nổi tiếng nhất trong vô số tác phẩm của nhạc sĩ thiên tài này

Năm 1802, nhạc sĩ Ludwig van Beethoven giới thiệu một bản nhạc sonata với lời đề tặng dành cho nữ bá tước Giulietta Guicciardi, học trò của ông. Giulietta Guicciardi cũng chính là người Beethoven yêu nhưng do gia đình cô ngăn cản nên họ đã không đến được với nhau.

BẢN SONATA NÊN THƠ…

Nghệ sĩ người Đức Hỉnrich Alpers biểu diễn bản Sonata ánh trăng tại Nhà hát Lớn TP. HCM

Nghệ sĩ người Đức Hỉnrich Alpers biểu diễn bản Sonata ánh trăng tại Nhà hát Lớn TP. HCM

Ban đầu, Beethoven đặt cho bản sonata thứ 14 của mình cái tên là Sonata quasi una Fantasia, trong tiếng Ý có nghĩa là “Bản sonata theo lối fantasia” (thể loại nhạc fantasia là một thể loại có tiết tấu quy ước khác với sonata). Đến năm 1832, năm năm sau khi Beethoven qua đời, nhà thơ – nhà phê bình âm nhạc Đức Ludwig Rellstab đã so sánh những giai điệu mượt mà trong chương đầu của tác phẩm với ánh trăng trên hồ Lucerne, Đức. Trong mười năm sau đó, tên gọi Sonata ánh trăng (trong tiếng Đức là Mondscheinsonate) được sử dụng ở Đức và trong các xuất bản phẩm tiếng Anh. Từ cuối thế kỷ XIX đến nay, bản sonata này đã được cả thế giới biết đến với tên gọi Sonata ánh trăng.

… VÀ HOÀN TOÀN KHÁC BIỆT

Có lẽ Beethoven đặt tên ban đầu của bản sonata là Sonata quasi una Fantasia vì bố cục của bản nhạc này rất khác biệt, không tuân theo sắp xếp nhanh–chậm–nhanh truyền thống của thể loại sonata giai đoạn đó. Thay vào đó, Sonata ánh trăng sử dụng các giai điệu mang âm hưởng mạnh dần, giữ nhịp điệu nhanh đến cuối tác phẩm.

Bản nhạc gồm ba chương, chương đầu của tác phẩm có hình thức của một bản sonata rút gọn với giai điệu nhẹ nhàng và tha thiết, nghe như một tiếng thì thầm bí ẩn, tạo ra ấn tượng của trạng thái tâm thiền định. Chương hai như một khoảng lặng viết theo cung rê giáng trưởng, không liên quan đến cung đô thăng thứ, cung chủ đạo của toàn tác phẩm. Chương này không dài, dẫn đến ý kiến cho rằng đây chỉ là phần kết nối giữa chương đầu và chương cuối. Nhà soạn nhạc nổi tiếng người Hungary Franz Liszt đã gọi chương hai là “một bông hoa giữa hai vực thẳm”. Chương ba dài gấp đôi hai chương đầu cộng lại, là chương nặng ký nhất, phản ánh một thử nghiệm của Beethoven là đặt chương quan trọng nhất của bản sonata ở vị trí cuối cùng. Người nghe có thể phân biệt được hai chủ đề tương phản trong phần này: tình yêu và giông bão. Chương này đòi hỏi người nghệ sĩ cần phải có kỹ thuật tốt và cảm xúc mãnh liệt khi biểu diễn. Có thông tin rằng Beethoven từng làm vỡ búa và đứt dây đàn khi ông chơi chương thứ ba này.

NGUỒN CẢM HỨNG VÔ TẬN

Bản Sonata ánh trăng là nguồn cảm hứng của rất nhiều ca khúc nổi tiếng. John Lennon đã có ý tưởng sáng tác bài Because cho nhóm The Beatles khi nghe Yoko Ono chơi bản Sonata ánh trăng. Ông đề nghị vợ mình chơi ngược lại và Because ra đời dựa trên những gì ông nghe được. Nhạc sĩ vĩ đại Frédéric Chopin cũng đã sáng tác bản nhạc lừng danh Fantaisie-Impromptu dựa theo bản Sonata ánh trăng. Rất nhiều đoạn trong bản nhạc của Chopin gợi nhớ đến Sonata ánh trăng.

H.S

Tin mới nhất

Bấm để xem thêm

loading...