Những bí ẩn đằng sau bức tranh Las Meninas (Quần thần)

     Nhắc đến hội họa baroque, chúng ta không thể không nhắc đến một trong những danh họa vĩ đại nhất của phong cách này, một trong những nghệ sĩ tiên phong trong thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật Tây Ban Nha, Diego Velázquez (1599 – 1660).      Diego Velázquez là họa sĩ chuyên […]

     Nhắc đến hội họa baroque, chúng ta không thể không nhắc đến một trong những danh họa vĩ đại nhất của phong cách này, một trong những nghệ sĩ tiên phong trong thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật Tây Ban Nha, Diego Velázquez (1599 – 1660).

     Diego Velázquez là họa sĩ chuyên vẽ chân dung. Ông thường được mời vẽ chân dung cho gia đình hoàng gia Tây Ban Nha và nhiều nhà quý tộc khác ở châu Âu. Bức tranh Las Meninas (Quần thần) là một kiệt tác để đời của Diego Velázquez. Bức họa sáng tác năm 1656 này được vẽ bằng chất liệu sơn dầu trên vải hình chữ nhật có kích thước rất lớn 318cm x 276cm. Nó còn được biết đến với những tên gọi khác như The Maids of Honour hay The Family of Felipe IV.

     Bức tranh Las Meninas khắc họa hình ảnh một buổi vẽ tranh chân dung gia đình hoàng gia Tây Ban Nha dưới thời trị vì của đức vua Felipe IV trong phòng vẽ của Diego Velázquez tại cung điện Madrid. Với sự xuất hiện của 12 nhân vật, kết cấu phức tạp và bí ẩn của bức họa đã dấy lên nhiều hoài nghi về ranh giới giữa thực tế khách quan và biểu đạt chủ quan của tác giả cũng như mối quan hệ giữa người xem và các nhân vật trong tranh. Chính điều này đã khiến nó trở thành một trong những tác phẩm được mang ra phân tích và bình luận nhiều nhất trong lịch sử mỹ thuật châu Âu.

Las-Meninas-quan-than

     Bố cục của bức họa tuy phức tạp nhưng hài hòa, cân đối. Nếu vị trí của quan thị vệ thu hút sự chú ý của người xem vào khoảng không gian phía sau thì sự xuất hiện đầy bí ẩn của vợ chồng đức vua trong gương lại khiến người xem liên tưởng về một không gian mở đối xứng ở phía trước bức họa. Các nhân vật ở trung cảnh được khéo léo sắp xếp theo một đường vòng cung, đối trọng với những đường thẳng ngang dọc của giá vẽ, bức tường, khung gương, khung cửa, hai cặp nhân vật (hai người hầu gái và họa sĩ – người lùn nữ) được sắp xếp ở hai đầu đường chéo đối xứng qua nhân vật trung tâm, công chúa Margarita Teresa.

     Việc xử lý ánh sáng cũng là một yếu tố quan trọng góp phần tôn vinh sự tinh tế về bố cục của Las Meninas. Có hai nguồn ánh sáng tự nhiên trong bức họa: một nguồn hẹp từ phía cánh cửa mở nơi quan thị vệ đứng và một nguồn rộng từ cửa sổ bên phải. Những nguồn sáng này không chỉ góp phần khắc họa rõ nét chi tiết các nhân vật mà còn đóng vai trò rất quan trọng trong việc xác định những chủ thể trọng tâm của bức họa theo chủ ý của tác giả. Các nhân vật hầu cận hoặc bị khuất hoàn toàn trong phần tối của bức tranh hoặc đứng giữa nguồn sáng nhưng phần lớn các chi tiết gương mặt lại bị khuất bóng. Công chúa Margarita Teresa tuy nhìn về phía trước nhưng mặt lại hướng về phía nguồn sáng rộng bên phải nên trở thành nhân vật rõ nét, nổi bật nhất của bức họa.

     Giá trị của kiệt tác Las Meninas nằm ở chỗ nó thể hiện sự phá cách trong những biểu đạt thị giác ngay từ một thời điểm rất sớm trong lịch sử nghệ thuật, khi mà hình ảnh và tranh vẽ nói chung chỉ đơn thuần là phản ánh hiện thực cuộc sống.

     Phong cách sáng tác của Diego Velázquez nhận được sự ủng hộ của nhiều họa sĩ đương đại lúc bấy giờ. Danh họa người Ý Luca Giordano đã gọi Las Meninas là “theology of painting” (tạm dịch là “tôn giáo của hội họa”) và chủ tịch Học viện Nghệ thuật Hoàng gia Anh Thomas Lawrence thì cho rằng bức họa là “philosophy of art” (tạm dịch là “triết học của nghệ thuật”).

     Las Meninas hiện được lưu giữ và trưng bày tại Museo del Prado, bảo tàng quốc gia của Tây Ban Nha tại Madrid.

Linh Lê

Tin mới nhất

Bấm để xem thêm

loading...