Một đời tâm huyết của Ái Như với sân khấu kịch

Dù với vai trò diễn viên, đạo diễn hay bầu sô, Ái Như đều xem sân khấu như máu thịt. Dù bị ngắt quãng 7 năm, dù khó khăn trắc trở, chị vẫn tìm về để tận hiến, sống chết với đam mê

Ở Sài Gòn, nhắc đến dòng kịch tâm lý xã hội là người ta nhớ ngay Hoàng Thái Thanh của nghệ sĩ Ái Như và Thành Hội. Trò chuyện với nghệ sĩ Ái Như càng hiểu vì sao sân khấu Hoàng Thái Thanh sinh sau đẻ muộn mà lại nhanh chóng được yêu mến đến vậy. Đó là vì bao tâm huyết, đam mê, nỗ lực được chị gửi trọn vào đứa con tinh thần này.

Edi_Ai Nhu_nvcc_MG_4373

Ngay khi hẹn gặp, nghệ sĩ Ái Như hướng dẫn cặn kẽ cho người viết đường đi đến nhà chị, ngôi nhà xinh xắn nằm trong một con hẻm yên tĩnh ở Q. Phú Nhuận. Ngôi nhà nhỏ, bài trí đơn sơ, trên chiếc bàn chưng bó hoa lay ơn Ái Như được khán giả gửi tặng đêm qua. Vừa gặp, nghệ sĩ Ái Như nở nụ cười thật tươi, giọng khàn khàn chị bảo: “Tôi đang chuẩn bị phục trang cho vở mới, chạy đôn chạy đáo suốt thôi”. Ái Như đã chuẩn bị một ly mật ong chanh để thanh giọng, chiều nay tiếp tục đến sân khấu tập và diễn. Có thể thấy, từ một diễn viên – đạo diễn chỉ lo chuyên môn, bà bầu Ái Như giờ đây phải đối mặt với nhiều áp lực. Quan trọng nhất là tác phẩm, bởi chị hiểu rằng khán giả trước tiên cần được thỏa mãn nhu cầu giải trí, bên cạnh đó là nhu cầu thưởng thức, tức khi ra về, họ có chút gì đó để suy tư, ngẫm ngợi. Chuyện mời diễn viên, lịch diễn, tài chính… cũng ngốn của chị biết bao nhiêu thời gian và trí lực. Nhưng bù lại, chị được tha hồ vùng vẫy trong đam mê sáng tạo nghệ thuật. Bởi chị đã nguyện dành gần trọn đời mình cho sân khấu kịch.

Nghề chọn người

Ái Như mơ màng nhìn ra ngoài cửa sổ và mỉm cười nhớ lại cơ duyên đã đưa chị đến với con đường nghệ thuật. Gần 40 năm qua, chị vẫn biết ơn cơn mưa rào năm nào đưa lối cho chị đến với duyên nghiệp mà đến nay chị chưa bao giờ hết đam mê. Nhà Ái Như gần trường Nghệ thuật Sân khấu 2 (nay là trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP. HCM). Năm 1976, khi chị đang là học sinh lớp 10, khoa diễn viên trường Nghệ thuật Sân khấu 2 mượn tạm một phòng trong trường Bùi Thị Xuân của chị để các sinh viên tập hát, tập kịch. Ngày ngày đi qua căn phòng đó, thấy các anh chị học tập rất sôi động, cô nữ sinh Hồ Thị Ái Như lấy làm thích thú và tò nữ sinh Hồ Thị Ái Như lấy làm thích thú và tò mò, tuy nhiên chị chưa có ý nghĩ hay mơ ước theo ngành này.

Kết thúc năm học lớp 12, chị thi vào trường Tổng hợp nhưng không đậu. Thế rồi một lần, trên đường đi ôn luyện cho kỳ thi đại học năm sau về, trời mưa to Ái Như đứng trú mưa dưới hàng hiên trường Nghệ thuật Sân khấu 2. Loay hoay thế nào mà chị nhìn thấy tấm bảng tin trước cổng trường ghi tuyển sinh lớp diễn viên sân khấu và ngay lúc ấy, trong đầu chị nảy ra quyết định dự thi. Với tâm thế được thì tốt, hỏng cũng không sao nên Ái Như khá nhẹ nhàng. Ngày đến đăng ký dự thi, chị may mắn gặp được các anh chị khóa trước và được họ chỉ cho vài kỹ năng diễn và về nhà tự tập trước gương. Ái Như nhớ lại: “Tôi vào vai cô gái đang mong ngóng người yêu đến chở đi chơi, đang diễn ngon trớn thì ban giám khảo cho một sinh viên diễn viên lên… phá kịch bản đã chuẩn bị trước. Vậy là tôi tùy cơ ứng biến, cứ thế diễn luôn. Không ngờ, tôi được nhận lời khen của thầy Thành Trí: “Cho người lên phá kịch bản, ai dè con bé Ái Như nó bắt người ta diễn theo ý nó luôn”.

Sau khi vượt qua vòng tiểu phẩm, đến phần cân đo hình thể, các thầy trong ban giám khảo nhìn chị, với chiều cao vỏn vẹn 1m50, và quyết định: “Diễn tốt, có năng khiếu, chiều cao có thể cao thêm”. Vậy là Ái Như vượt qua hơn 800 thí sinh trở thành sinh viên của lớp diễn viên sân khấu chỉ với 20 người.

7 năm thử thách trên con đường sự nghiệp

Ái Như bảo, dường như ông trời thử thách lòng đam mê của chị nên đã để con đường của chị bị ngắt quãng đến 7 năm trời. Để rồi sau đó, chị đã phải nỗ lực gấp nhiều lần, đi đường vòng để trở lại đầy ngoạn mục. Chỉ sau 1 học kỳ, năm 1981, Ái Như phải nghỉ học để làm hồ sơ đi Mỹ theo diện đoàn tụ. Cuối cùng, vì tình yêu với người chồng hiện tại, cũng vì những giấc mơ còn dang dở, chị quyết định ở lại, dù biết mẹ rất buồn. Nhớ trường nhớ lớp nhưng không thể trở lại trường vì đã xin nghỉ, lại mặc cảm, Ái Như rất buồn. Sau đó, chị lập gia đình ở tuổi 23 và bị cuốn vào những bận rộn của cuộc sống hôn nhân, những khó khăn của thời cuộc.

Gia dinh Ai Nhu

Đồng lương giảng viêng đại học của chồng thời đó quá ít ỏi nên cô gái Huế Ái Như phải làm rất nhiều việc để đảm bảo cuộc sống gia đình. Chị bán bánh bèo, bánh bột lọc, thuốc lá trước cổng Nhà Văn hóa Thanh Niên. “Hàng ngày thấy những người bạn của mình như Thành Lộc, Hồng Vân chạy xe ngang qua, tưởng tượng họ sẽ trở thành diễn viên, bước trên sân khấu để thỏa đam mê. Còn tôi, vẫn ngồi đó, bán thuốc lá bên đường”, Ái Như cười nhớ lại chuyện xưa.

Năm 1985, Ái Như vào xí nghiệp may Bình Minh làm việc. Cơ quan biết chị từng học diễn viên, lại là người có tình yêu mãnh liệt với sân khấu, có năng khiếu dàn dựng nên giao cho là “đầu tàu” phong trào văn thể mỹ. Trong thời gian 1983–1985, hầu hết các vở kịch, tiết mục văn nghệ do Ái Như dàn dựng đều được mọi người yêu thích khi dự thi thành phố. Như cái duyên, trong lúc dự thi văn nghệ quần chúng, chị gặp nhạc sĩ Nguyễn Tuấn Kiệt, thuộc Sở Văn hóa Thông tin Thành phố, trong vai trò giám khảo. Biết chị quá yêu nghề và từng học trường Nghệ thuật Sân khấu, nên anh trở về trường mua một bộ đơn và khuyên chị nên thi lại. Đồng thời, nhận được sự ủng hộ của ông xã và gia đình, Ái Như tự tin và quyết tâm trở lại con đường nghệ thuật.

Có duyên với vai trẻ con

Năm 1987 Ái Như thi đậu vào khoa đạo diễn trường Nghệ thuật Sân khấu 2. Chị đồng thời bắt đầu sự nghiệp diễn xuất chuyên nghiệp từ đây. Tài năng của Ái Như được biết đến từ những vai diễn đầu tiên trên sân khấu kịch nói. Đó là vai Kim Hoàng trong vở Sân ga tình người (năm 1988) trên Sân khấu 5B. Điều đặc biệt là Ái Như vào vai trẻ con cực kỳ tự nhiên, thoải mái, không tạo cho khán giả cảm giác người diễn viên cố “cưa sừng làm nghé”. Chị vào vai bé gái 8 tuổi trong vở Giải độc đắc lúc con gái đầu lòng lên 8, nghĩa là trên sân khấu, chị sàn tuổi với con mình.

Nguoi dien trong ngoi nha co

Tổng kết số lượng vai trẻ con mà Ái Như tham gia khi còn ở sân khấu Idecaf hay 5B có: Sân ga tình người, Người khách bất ngờ, Giải độc đắc, Một cuộc đời bị đánh cắp, Một câu chuyện đời… Ái Như vào vai con trẻ thành công đến nỗi, cứ có vai trẻ con là đạo diễn nghĩ tới chị, khiến chị hoang mang, bởi người diễn viên luôn mong muốn được thử sức ở nhiều loại vai. Từ đây, Ái Như bắt đầu chọn lọc, vai thiếu nhi nào có số phận, thật ấn tượng chị mới nhận. Điển hình là vai Uyên trong Người điên trong ngôi nhà cổ. Uyên là người trẻ nhưng không phải trẻ con, cô ta điên, tỉnh, mơ, thực trong chính cuộc đời mình. Ái Như tâm tình: “Dù sao, tôi vẫn cảm ơn khán giả đã nhớ đến hình ảnh của một Ái Như, “diễn viên trẻ con” ngày nào để khi trở thành đạo diễn hay ra mắt sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh, mọi người vẫn ủng hộ”.

Tạo thành cặp bài trùng nghệ thuật với Thành Hội

Có thể nói, con đường nghệ thuật của Ái Như không thế thiếu cái tên Thành Hội. Thậm chí, khi nhắc đến người này thì người ta sẽ nhớ luôn người kia. kể từ lần hợp tác năm 1988, tại sân khấu 5B Võ Văn Tần, hai người đã trở thành cặp bài trùng trong nghệ thuật. Lúc này, chị đang học đạo diễn nên đã chị xin thực tập ở Nhà hát kịch TP và được NSƯT Thành Hội hướng dẫn trợ giảng một lớp đào tạo diễn viên do anh phụ trách, học hỏi được nhiều kiến thức về thực tế sân khấu từ anh. Vì thế với Ái Như, Thành Hội không chỉ là bạn diễn ăn ý, người đồng hành qua những trang bản thảo mà còn là người anh, người thầy hướng mình rất nhiều trên con đường nghệ thuật. Anh cũng là người khuyên Ái Như nên sửa giọng Huế thành giọng Sài Gòn để phù hợp với kịch miền Nam.

Edi_Ai Nhu_nvcc1

Cuối năm 1990, Ái Như tốt nghiệp khóa đạo diễn với vở Khúc nhạc lòng của vị mục sư với điểm ưu cũng là nhờ sự hỗ trợ của Thành Hội và Khánh Hoàng trong vai trò viết kịch bản và diễn xuất. Điểm chung của Thành Hội, Ái Như là là làm việc mê say, có khi chỉ một vài trang bản thảo cũng phải dành nhiều thời gian biên tập, sửa chữa cho thật chỉn chu. Nghệ sĩ Ái Như cười bảo: “Con người ai cũng có cái tôi riêng. Tôi với anh Thành Hội cũng vậy, nhiều khi một kịch bản mà tranh luận suốt. Nhưng cái lý, lập luận của ai đúng thì chúng tôi chọn. Vì lẽ đó mà gần 25 năm nay, chúng tôi mới có thể sát cánh bên nhau”.

Được biết, cả hai gia đình của Thành Hội và Ái Như rất thân nhau. Vợ của NSƯT Thành Hội đã chọn bút danh Hoàng Thái Thanh để đặt tên cho các tác phẩm liên doanh giữa họ. Chữ Hoàng là họ của ông xã đạo diễn Ái Như, còn Thái Thanh là tên ca sĩ Thái Thanh – giọng ca vượt thời gian mà cả hai gia đình yêu thích qua sáng tác của nhạc sĩ Phạm Duy. Ngày 14-2-2010, nghệ sĩ Thành Hội và Ái Như cho ra mắt sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh. Chị tâm sự, khi biết tin chị và anh Thành Hội rời sân khấu rời Idecaf thì có rất nhiều lời mời hợp tác làm kịch đến với Hoàng Thái Thanh. Thế nhưng, anh chị đều từ chối vì chưa tìm được nơi thích hợp. Sau đó thì một người bạn đã gặp và mời anh chị hợp tác mở sân khấu mới. Lúc đó chị đề nghị thẳng thắn với nhà đầu tư này, nếu có chấp nhận việc có thể thua lỗ ở giai đoạn đầu thì chị mới làm, bởi Ái Như chưa chắc chắn khả năng thành công trong giai đoạn ngắn khi đầu tư vào nghệ thuật.

Đến nay, sau hơn 5 năm, thành công của Hoàng Thái Thanh đã chứng minh Thành Hội – Ái Như đã đi đúng hướng, đã thỏa sức với đam mê phát triển dòng kịch tâm lý, vốn là thế mạnh của mình.

Người đạo diễn – người thầy tâm huyết

Sân khấu Hoàng Thái Thanh là nơi chị tạo cơ hội cho diễn viên trẻ, học trò có đất dụng võ. Ái Như từng vất vả tìm chỗ đứng tại các sân khấu nên chị muốn Hoàng Thái Thanh là nơi hỗ trợ và tạo điều kiện cho các em. Thực vậy, sự gắn bó và yêu mến Hoàng Thái Thanh như ngôi nhà nghệ thuật của các lớp diễn viên đã khẳng định tình cảm họ dành cho hai nghệ sĩ đầu tàu Thành Hội – Ái Như.

Khán giả yêu kịch Hoàng Thái Thanh thường đùa với nhau rằng, đến đây là để mua nước mắt. Quả thật, điều này khá đúng. Khán giả đang cười vì tình huống hài liền sau đó có thể bật khóc bởi câu chuyện đời được các nghệ sĩ Hoàng Thái Thanh thể hiện trên sân người đã trở thành cặp bài trùng trong nghệ thuật.

Hàng đêm, khi sân khấu sáng đèn, Ái Như thường đứng sau cánh gà nhìn ra hàng ghế khán giả, chị thấy mọi người chăm chú xem, chấm những giọt nước mắt mà chị hạnh phúc lâng lâng. Với chị, khóc là giải tỏa được những cảm xúc trong lòng mình. Trong cuộc sống, ai cũng có nỗi niềm riêng, khán giả tìm đến sân khấu của chị, được nhìn thấy những số phận, được trải lòng, để thêm yêu cuộc sống và trân trọng hạnh phúc của họ. Đó là mục đích cao nhất của Hoàng Thái Thanh.

Edi_Ai Nhu_nvcc 2

Để được thành công đó, chị luôn tâm niệm, nghiêm khắc với bản thân cũng như với các nghệ sĩ trẻ. Chị kể sức khỏe chị những năm trở lại đây không được tốt cho lắm. Có lần, những ngày cận Tết 2014, chị đổ bệnh phải nằm điều trị tại nhà. Nằm bệnh, chị vẫn lo canh cánh vì lịch diễn ở sân khấu. Mọi người khuyên chị cứ an tâm tịnh dưỡng nhưng chị vẫn cố gắng đến sân khấu, dù chỉ ở phía sau cánh gà. Ái Như thấy có lỗi vì mình không thể lên sân khấu nhưng cũng hạnh phúc khi mọi người thông cảm, tận tình hỏi thăm. Chính tình cảm ấy đã giúp chị quyết tâm thực hiện những vở kịch nghiêm túc, dàn dựng công phu, dù lỗ vẫn quyết tâm làm.

Trái ngược với vóc dáng nhỏ nhắn, giọng nói nhẹ nhàng, Ái Như luôn thể hiện sự quyết liệt cả trong vai trò đạo diễn và diễn viên. Tôi bảo, trước khi gặp chị, được nghe kể chị là người rất chịu khó và cũng khó chịu, nghệ sĩ Ái Như cười và trầm ngâm. Chị bảo, tập kịch cần đòi hỏi sự sáng tạo và thoái mái, nếu chị khó chịu thì các nghệ sĩ sao mà tập được. Buổi tập nào của sân khấu Hoàng Thái Thanh cũng luôn tràn ngập tiếng cười và dễ chịu, nhưng cũng chứa đựng cả những giọt mồ hồi và nước mắt. “Để khán giả không phải thất vọng khi xem một vở kịch, tôi cần mọi người cùng nhau cố gắng để vai diễn thật tốt. Tôi không chấp nhận thỏa hiệp với những ai qua loa hay thờ ơ với công việc mà mình theo đuổi. Rất may mắn là những nghệ sĩ từng cộng tác với tôi, từ các em trẻ cho tới các nghệ sĩ đã thành danh đều hiểu điều đó. Chúng tôi làm việc với nhau rất thuận lợi bởi chúng tôi đã thống nhất ngay từ đầu”, chị nói. Chúng tôi chia tay khi trời đã đứng nắng. Ái Như vội đi chuẩn bị bữa trưa để chồng và hai con về ăn. Thì ra, phía sau một Ái Như đạo diễn nghiêm khắc, một diễn viên tâm huyết, một nhà quản lý nhanh nhạy vẫn luôn là người vợ, người mẹ đảm, dù chị không có quá nhiều thời gian để chăm sóc gia đình.

HUYỀN HÂN

Tin mới nhất

Bấm để xem thêm

loading...